Zwavelinspecteurs ter zee gaan druk jaar tegemoet

Zwavelinspecteurs ter zee gaan druk jaar tegemoet

dec 2, 2019 Nieuwsfeed by vincent

Vanuit de lucht controleert de Inspectie Leefomgeving en Transport de uitstoot van een schip op de Westerschelde. Bron: FD, Foto: ILT
In het kort
Per 2020 mogen schepen wereldwijd alleen nog laagzwavelige brandstof gebruiken.De maatregel leidt tot flink meer werk bij Nederlandse Inspectie Leefomgeving en Transport. Naast gebruik van vliegtuigen willen de inspecteurs in de toekomst gebruikmaken van drones en satellieten.
Het vliegtuig scheert over het water van de Westerschelde. ‘We zitten nu op ongeveer 150 voet boven het wateroppervlakte, zo’n 50 meter. Alleen dan kunnen we een goede meting doen’, zegt Kobe Scheldeman. Een half uur eerder is het vliegtuigje vanaf de luchthaven van Antwerpen vertrokken voor een ‘sniffervlucht’: het meten van de zwaveluitstoot van schepen die op de Westerschelde en op de drukke scheepvaartroutes langs de Belgische en Nederlandse kust varen. Scheldeman is vandaag de zwavelcontroleur van dienst. Hij werkt voor het Belgische luchttoezichtsprogramma boven de Noordzee. Per jaar worden er met het vliegtuig rond de 60 zwavelvluchten uitgevoerd. Op het scherm naast hem ziet Scheldeman de positie en richting van de rookpluim van het schip. ‘Hij loopt haast parallel aan het schip, een tanker met bestemming Rotterdam’, zegt hij via de microfoon, wijzend op het scherm naar een rood streepje langs het schip. De piloot zet met een scherpe bocht en een beweging omlaag koers richting het schip. We naderen het schip, de turbulentie neemt toe. Dit is niet voor mensen met vliegangst.

Streng zwavelregime
Sinds vorig jaar verrichten de Belgen ook metingen voor de Nederlandse toezichthouder, de Inspectie Leefomgeving en Transport. De Nederlandse kustwacht beschikt weliswaar over Dornier-vliegtuigen, maar uit overwegingen van efficiency kiest de Inspectie voor samenwerking met de Belgen.
Ook Marco Buitelaar, programmamanager emissie en lozingen bij de Inspectie, wil deze dag een controlevlucht meemaken. ‘Het is belangrijk om in de praktijk te zien hoe het werkt’, zegt hij, gekleed in het voorgeschreven ‘dry suit’. De wereldwijde scheepvaart is in de ban van de zwaveluitstoot, die slecht is voor milieu en mens en dus omlaag moet. Voor de Noordzee geldt sinds 2015 al een streng zwavelregime voor schepen. De schepen mogen volgens Europese regels op deze routes alleen brandstof gebruiken met een zwavelgehalte van maximaal 0,1%. Daar komen vanaf 2020 strengere regels bij voor de grote wereldzeeën. Straks mogen schepen alleen nog brandstof gebruiken met maximaal 0,5% zwavel, tegen 3,5% nu. Of, als schepen nog wel de zware hoogzwavelige stookolie gebruiken, moet er een filtersysteem zijn geïnstalleerd (‘scrubbers’).

Nieuwe norm
Ondertussen heeft het vliegtuig de rookpluim van de tanker opgesnoven en laat Scheldeman de meetapparatuur het analysewerk doen. ‘Een waarde van 0,07%. Zeer goed. Dit schip is compliant.’ Rekening houdend met de foutmarge van de apparatuur waarschuwt hij vanaf 0,15% inspecteurs aan de wal. Die moeten dan in de haven monsters nemen van de brandstof, want alleen dat geldt als wettelijk bewijs.

Buitelaar en de inspecteurs van de Inspectie gaan door de ingrijpende mondiale zwavelmaatregel een druk jaar tegemoet. ‘Onze controles zullen bewerkelijker worden’, zegt de programmamanager. Naast de controles op de Noordzee zal de Inspectie meer en uitgebreidere inspecties in de haven moeten uitvoeren om te kijken of schepen zich ook op de oceanen aan de nieuwe norm van 0,5% houden. De vaarroutes op de oceanen zijn te ver weg voor controles per vliegtuig. Buitelaar: ‘We zullen dus meer brandstofmonsters aan boord van schepen in de haven moeten nemen.’ Vanaf 2020 mag er in beginsel geen brandstof met meer dan 0,5% zwavelgehalte aan boord zijn. En als die wel aanwezig is, dan moeten er filtersystemen zijn geïnstalleerd. ‘Maar die moeten wel goed werken. Dat moeten we ook gaan controleren.’ En dan is er nog een ontsnappingsmogelijkheid voor rederijen omdat de nieuwe laagzwavelige brandstof niet in elke haven te verkrijgen zal zijn. Buitelaar: ‘Maar dan zullen schepen een speciaal document moeten kunnen overleggen. Ik verwacht dat we die meer zullen tegenkomen. Dat vergt extra controles.’

Eerlijke concurrentie
Het werk van de inspectie zal in 2020 nauwlettend worden gevolgd. Want met een goede naleving van de nieuwe regels zijn grote commerciële belangen gemoeid. De nieuwe laagzwavelige brandstof is namelijk aanmerkelijk duurder dan de traditionele stookolie. Rederijen die tegen de regels in goedkope stookolie blijven gebruiken zonder filtersystemen, hebben dus lagere kosten.
Niet verwonderlijk dat voor Maersk, de grootste containerrederij ter wereld, ‘eerlijke concurrentie na 1 januari 2020 een topprioriteit is’. Een woordvoerder verduidelijkt: ‘Een groot containerschip dat op een trip van Azië naar Europa toch goedkope stookolie gebruikt, bespaart telkens tot $750.000.’

Snuffelpalen
In het vliegtuigje is zwavelcontroleur Scheldeman na een eerste poging bezig met een tweede meting van een containerschip. ‘Three two zero’, zegt hij als koers tegen de piloot. Deze keer lukt het wel: ‘0,11%, dat is binnen de foutmarge.’ In de toekomst wil de Inspectie nog meer gebruik gaan maken van ‘remote sensing’-technologieën, dus manieren om op afstand schepen te detecteren die mogelijk foute brandstof gebruiken. Buitelaar: Hiermee kunnen we een betere voorselectie maken van schepen die wel en niet gecontroleerd moeten worden. Dan blijft er meer tijd voor de bemonstering van tanks van schepen.’ De Inspectie gebruikt al een ‘snuffelpaal’ bij de toegang tot de Nieuwe Waterweg om schepen te controleren op uitstoot. ‘In de toekomst willen we net als de Denen gebruik gaan maken van helikopterdrones voor waarnemingen, maar dat moeten we eerst gaan testen’, licht Buitelaar toe. Nog verder in de toekomst ligt de mogelijke inzet van satellieten in de opsporing van overtreders.

Voor het eerst zijn in 2018 door de ILT drie overtreders bij het OM voor vervolging aangemeld. Na zeven waarnemingen keert het vliegtuig van de Belgische kustwacht terug naar Antwerpen, zonder overtredingen te hebben geconstateerd. Scheldeman: ‘Over de afgelopen jaren blijkt dat rond 10% van de schepen te veel zwavel uitstoot.’ Volgend jaar zal blijken of de rederijen zich ook op de oceanen, ver weg van waarnemers, relatief goed aan de nieuwe regels houden.