Werkloosheid US daalt, hoe zie je 10mln banen over het hoofd??!

Werkloosheid US daalt, hoe zie je 10mln banen over het hoofd??!

jun 17, 2020 Nieuwsfeed by vincent

In mei daalde de werkloosheid in de Verenigde Staten, terwijl analisten hadden gerekend op een forse stijging. Hoe konden ze er zo naast zitten? ‘Die raming is een historische misser.’ In het kort
– In mei daalde de werkloosheid in de VS, terwijl analisten hadden gerekend op een forse stijging.
– Een van de redenen is dat de volkstellers fouten hebben gemaakt in de registratie van werklozen.
– Economen misrekenden zich ook op de wekelijkse nieuwe aanvragen voor werkloosheid.

De bekendmaking van het jongste Amerikaanse banenrapport begin deze maand leidde tot grote consternatie. Analisten wreven zich de ogen uit. In plaats dat de werkloosheid in mei verder was opgelopen van 14,7% tot om en nabij de 20%, zoals ze hadden verwacht, was die teruggevallen tot 13,3%. Een verschil van tien miljoen banen. Geen enkele econoom die persbureau Bloomberg voorafgaand aan de publicatie had gepolst, had een stijging van de werkgelegenheid verwacht. Het FD dook in de data om te begrijpen wat er aan de hand is, en nam contact op met verschillende van die prominente voorspellers om te achterhalen hoe ze zo de mist in konden gaan.

Tijdelijk werkloos
Eerst het goede nieuws voor de economen: ze zaten er een stuk minder ver naast dan de naakte cijfers laten zien. Wie niet kon werken omdat zijn of haar bedrijf dicht was vanwege het coronavirus, moest door de enquêteurs van het Bureau of Labor Statistics (BLS) geteld worden als ‘tijdelijk werkloos’. Toch is een grote groep tijdelijk werklozen foutief geklasseerd als ‘werkend maar afwezig van hun werk’, waardoor ze niet meetelden als werkloos. 
De verklaring daarvoor ligt, hoe kan het ook anders, bij het coronavirus. Daardoor konden enquêteurs niet persoonlijk langsgaan bij gezinnen om hun antwoorden op te nemen. Het gevolg was niet alleen een veel lagere respons — 67% in mei tegen 83% in normale tijden — en dus minder duidelijke data, maar ook meer onjuiste antwoorden wegens het ontbreken van mondeling contact.
Als de BLS deze meetfouten zo goed en kwaad als hij kan corrigeert, blijkt de werkloosheid in mei 3 procentpunt hoger te liggen. Dan is er wel degelijk een toename ten opzichte van april, zij het nog altijd flink minder dan wat economen hadden voorspeld. Waarom communiceren de rekenmeesters dat gecorrigeerde cijfer niet, in plaats van het weg te stoppen in een voetnoot? Dat blijkt een methodologische kwestie: ‘Zoals steeds aanvaarden wij de cijfers van de gezinsenquête zoals ze worden opgeschreven.’

$600
De overheid geeft werklozen tijdelijk $600 per week extra. 68% van de aanvragers heeft daardoor nu een inkomen dat hoger ligt dan toen ze nog werkten. Daarnaast zit er ook andere ruis bij de data. De overheid geeft werklozen die in aanmerking komen voor een uitkering omwille van de coronacrisis tijdelijk $600 per week extra. De universiteit van Chicago raamt dat 68% van de aanvragers daardoor nu een inkomen heeft dat hoger ligt dan toen ze nog werkten, wat betekent dat hun animo voor nieuw werk voorlopig aan de lage kant is.

Kracht van het herstel
Hoewel statistische perikelen een deel van de kloof tussen de verwachte en effectieve banencijfers dichten, blijft nog steeds een gapend gat over. De vraag is hoe analisten, toch met hun neus op economie en arbeidsmarkt, er zo ver naast kunnen zitten. ‘De meest logische verklaring is dat economen de kracht van het herstel na de versoepeling van de lockdown flink hebben onderschat’, meent Paul Ashworth van onderzoeksbureau Capital Economics.
Uit de rondvraag van het FD blijkt dat economen zich voor hun prognoses vooral baseren op de initial jobless claims. Deze nieuwe aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen worden wekelijks bekendgemaakt. ‘Normaal gezien is dit een zeer betrouwbare indicator voor het volgen van werkgelegenheidstrends, maar dit keer hebben ze ons jammerlijk in de steek gelaten’, mailt Aneta Markowska van de Amerikaanse zakenbank Jefferies. ‘Het lijkt erop dat de cijfers drie tot vier weken achterlopen op de werkelijkheid. Een van de mogelijke verklaringen is dat staten overweldigd zijn door de stortvloed aan aanvragen tijdens de lockdown, en ze nog steeds de achterstand aan het wegwerken zijn.’

Historische misser
Ook Bloomberg Economics verkeek zich op de jobless claims. ‘Op basis van de continuing claims (mensen die al meerdere weken een uitkering vragen, red.) hadden we een banenverlies van drie miljoen verwacht’, vertelt Andrew Husby. ‘Daar telden we nog eens vier miljoen extra werklozen bij die voordien op een loonlijst stonden, banenverlies dat we hadden afgeleid uit een speciaal voor deze pandemie opgetuigde werkloosheidsregeling.’
De econoom noemt die raming van zeven miljoen extra werklozen nu ‘een historische misser’. Husby kan daar verschillende verklaringen voor bedenken — ‘zo hebben bedrijven misschien sneller mensen terug in dienst genomen om in aanmerking te komen voor een schuldkwijtschelding’ —, maar geeft grif toe dat die speculatief zijn. ‘Misschien gaat de normale, historische relatie tussen datasets gewoon niet op als er zo’n snelle achteruitgang en herstel op de arbeidsmarkt is.’

Kuddementaliteit
Economen zouden ook geen economen zijn als ze hun gedrag niet met een economische theorie konden verklaren. Het gaat daarbij niet om het positieve wisdom of the crowds, maar wel om een begrip uit de gedragseconomie: kuddementaliteit. Te ver afwijken van wat de groep denkt, voelt met andere woorden ongemakkelijk. Dat speelde bijvoorbeeld voor Stephen Gallagher van Société Générale. ‘Ik had zelf het gevoel dat het banenrapport behoorlijk positief kon worden. Maar met al die grote uitschieters van de afgelopen tijd, en de nieuwigheid van de nieuwe werkloosheidsregelingen, was ik niet overtuigd genoeg om ver van de rest van de kudde te gaan zitten met mijn voorspelling.’
Economen houden tot slot nog altijd een slag om de arm, voorlopig toch. De herzieningen die de BLS achteraf doorvoert zijn vaak aanzienlijk. Zeker in deze uitzonderlijke tijden is een bijstelling met een miljoen meer of minder mogelijk. Daardoor kan hun reputatieschade als voorspeller misschien nog beperkt blijven. Of die krijgt een nog grotere klap.

Het belang van het banencijfer
Elke eerste vrijdag van de maand komt het Bureau of Labor Statistics, een onderdeel van het Amerikaanse ministerie van arbeid, met het banenrapport over de vorige maand. De zogeheten non-farm payrolls geven een beeld van de ontwikkeling van de werkgelegenheid in de Verenigde Staten. Zij zijn goed voor ongeveer 80% van het bruto binnenlands product. De banencijfers zijn verdeeld over grote sectoren zoals bouw, kleinhandel, transport en financiële dienstverlening.
De term non-farm payrolls wekt de indruk dat op de landbouw na alle werkgelegenheid is afgedekt, maar dat is niet zo. Wie voor een non-profitorganisatie werkt, valt bijvoorbeeld buiten de cijfers. Wie voor het leger of een inlichtingendienst werkt ook. Net als zzp’ers.

Naast de werkloosheid bericht het banenrapport ook over de participatiegraad, dat is het percentage van de beroepsactieve bevolking dat zich aanbiedt op de arbeidsmarkt. Verder zijn er cijfers over het aantal uren in een gemiddelde werkweek, wat de gemiddelde uurlonen zijn en hoeveel die zijn gestegen of gedaald. ‘Dat geeft een beeld van hoe het totale inkomen uit loon in de economie zich ontwikkelt’, legt Andrew Husby van Bloomberg Economics uit. ‘Op dit moment staan we nog ver onder de piek van voor de coronacrisis, wat betekent dat budgettair beleid nodig blijft om de gezinnen door deze uitdagende tijd heen te helpen.’

Het banenrapport is een van de belangrijkste indicatoren die we hebben over de economie, zegt Stephen Gallagher van Société Générale. ‘Kijk maar hoe sterk de jongste cijfers de marktverwachtingen hebben veranderd, en de snelheid van de beleidsreacties. Als je over data spreekt, is dat de definitie van belangrijkheid. We weten dat er een kentering aan de gang is, zelfs al debatteren we over de nauwkeurigheid van de metingen.’

Financiële markten maken gretig gebruik van de statistieken. De veranderingen in de arbeidsmarkt zijn bijvoorbeeld handig voor sectoranalisten om bedrijfsresultaten te ramen. Een slecht banenrapport is zelden goed nieuws voor de beurzen, maar omgekeerd is ook een goed banenrapport niet noodzakelijk positief. Enerzijds getuigt zo’n rapport van een gezonde economie, en suggereert het zo klimmende koersen. Anderzijds vergroot het de kans op meer en snellere renteverhogingen door de Federal Reserve, wat dan weer slecht nieuws is voor de beurs.
Van centrale banken hoeven beleggers voorlopig niets te vrezen. Integendeel, de Federal Reserve doet er nu alles aan om de economie, en daarmee ook de beurzen, omhoog te stuwen.