Vier redenen waarom Blokker nog (lang) niet is gered

Vier redenen waarom Blokker nog (lang) niet is gered

apr 3, 2019 Nieuwsfeed by vincent

Lisa vd Velden, Gijs den Brinker. Foto: Peter Boer voor het FD

Witteveen erft een bedrijf dat zijn bestaansrecht opnieuw moet bewijzen. En dat in een markt waar toch al harde klappen vallen.

De overname van winkelicoon Blokker maakt een einde aan hét hoofdpijndossier van de familie Blokker, maar lost de problemen bij de winkelketen allerminst op. Vier dilemma’s voor kersvers eigenaar Michiel Witteveen, de huidige ceo van moederbedrijf Blokker Holding.


Loodzware erfenis
Maandag nam de verkoop van Blokker een onverwachte wending: niet een externe investeerder, maar de ceo van moederbedrijf Blokker Holding neemt de winkelketen van de familie over. Over drie jaar moet Blokker weer winstgevend zijn.

Op papier is dat haalbaar, maar in werkelijkheid wordt de weg omhoog een lastige. De problemen zijn immens: het bedrijf blijft verliezen boeken, de organisatie is hard aan vernieuwing toe en de concurrentie heeft Blokker links en rechts ingehaald.

Die problemen zijn deels terug te voeren op het oude regime. Blokker werd groot onder de bezielende leiding van wijlen Jaap Blokker, maar zijn dominantie eiste ook zijn tol. De pater familias geloofde bijvoorbeeld niet in online, maar moderniseerde de winkels en de organisatie ook niet. Veel kennis zat in zijn hoofd en ging na zijn overlijden in 2011 verloren. 

In de jaren daarop was het retailbedrijf dolende: koerswisselingen en missers volgden elkaar in rap tempo op. Het dieptepunt was een chique make-over waarmee Blokker zichzelf uit de markt prijsde. Door deze herpositionering, waarvoor Sex and the City-actrice Sarah Jessica Parker was ingevlogen, verloor Blokker in 2016 in een klap 20% omzet. Omdat die achterstand nog (lang) niet is ingelopen, erft Witteveen een bedrijf dat zijn bestaansrecht opnieuw moet bewijzen. En dat in een markt waar toch al harde klappen vallen.


Financiële doodsnood
Sinds vorig jaar probeert Blokker terug te keren naar zijn oorsprong als gezellige, goedkope huishoudwinkel. Circa de helft van de verloren omzet is terug, zegt Blokker. De winkels trekken nu meer klanten. Deze omzet is echter gekocht met kortingen.

Ernstiger is dat Blokker nog steeds dramatische resultaten boekt, ondanks de opgeveerde omzet. De Nederlandse tak verbrandde afgelopen jaar meer dan €70 mln aan kasgeld. Met België en Luxemburg erbij komt de negatieve kasstroom bovendien ruim boven de €100 mln. Vanwege die aderlating is de kans groot dat Blokker zijn winkels buiten Nederland sluit.

Witteveen zal hoe dan ook de kosten drastisch moeten verlagen. Daartoe wil het bedrijf meer producten uit het Verre Oosten halen, om deze onder het eigen huismerk te verkopen. Op dit moment haalt Blokker slechts 5% van zijn verkopen uit China, maar over drie jaar moet dit 20% zijn, aldus een bron. ‘Die producten leveren hogere marges op. Én exclusiviteit: huismerkproducten kunnen klanten niet online vergelijken en elders kopen, zoals bij een airfryer van Philips.’

Ook kijkt Blokker naar het samenvoegen van distributiecentra en het verder inkrimpen van het hoofdkantoor om de kosten te drukken.

Investeerders die de afgelopen maanden naar Blokker keken, wilden ook graag in het winkelbestand kunnen snijden. Zij zagen niets in het bij elkaar houden van Blokker Holding, en boden alleen op onderdelen.

Volgens Blokker, dat de afgelopen jaren meer dan 130 winkels sloot, is echter geen ruimte en noodzaak voor meer winkelsluitingen. Zonder de overgebleven vestigingen zouden de kosten van het hele concern niet meer te dragen zijn.


Een bruidsschat met beperkingen
De familie geeft Witteveen een bruidsschat van €200 tot €300 mln mee. Tegenover die zak met geld staat alleen wel een pakket met eisen. Het geld wordt bijvoorbeeld geparkeerd in een stichting en niet in een keer overgemaakt. Zo weet de familie zeker dat het ten goede komt aan Blokker, en niet aan de nieuwe eigenaar zelf.

Daarnaast is vastgelegd dat Witteveen het geld moet gebruiken om te investeren en drie jaar lang verliezen op te vangen. ‘Op elke euro staat een stempel’, zegt een ingewijde. Ook vraagt de familie een eigen bijdrage van Witteveen, om zijn betrokkenheid bij het bedrijf te verankeren.

De bruidsschat heeft bovendien een einddatum. Het is het laatste geld dat de Blokkers in het concern zullen stoppen, terwijl de winkelketen gewend is geraakt aan een levenslijn van de familie. De afgelopen jaren werden verliezen steeds gestelpt met bijdragen uit het familiekapitaal van de Blokkers. Hoe hoog deze injecties waren is niet bekend, maar zonder dat geld stond het bedrijf nu waarschijnlijk in het rijtje omgevallen winkelketens, samen met V&D, Intertoys en McGregor.

Het laatste geld van de Blokkers geeft Witteveen maximaal drie jaar respijt, maar daarna moet Blokker echt op eigen benen staan. ‘Het is nog helemaal niet zeker of dat ook gaat lukken’, zegt een ingewijde.


Weinig ruimte voor fouten
Blokker heeft structurele problemen en opereert in een competitieve, snel veranderende markt. Daarbij was de economie de afgelopen jaren nog vergevingsgezind. Hoe houdt Blokker stand als het onvermijdelijke gebeurt en die weer afkoelt?

In het scenario dat nu op tafel ligt, is weinig ruimte voor fouten. Het bedrijf moet van ver komen. Omdat Witteveen Blokker op zoveel terreinen tegelijk onder handen moet nemen, is de kans op ongelukken in de uitvoering groot.

Witteveen weet dit: hij was de man die vorig jaar tot de conclusie kwam dat Blokker het niet alleen kan. Nadat het management na Jaaps overlijden meerdere keren is ververst, pleitte Witteveen voor een frisse blik van buiten. Een partij met kennis van retail én intensieve herstructureringen had zijn voorkeur.

Dat hij het Blokker-avontuur nu zelf voortzet, is op zijn minst opmerkelijk. Dit verhaal kwam tot stand op basis van gesprekken met een tiental betrokkenen bij het bedrijf en het verkoopproces.

 

‘Blokker blijft voor altijd in ons hart’
Na jaren wikken en wegen gingen de Blokkers eind vorig jaar akkoord met de verkoop van hun geliefde winkelketen, die nog steeds bijna 560 vestigingen in de Benelux heeft. Half februari waren twaalf geïnteresseerde partijen in beeld, waarvan twee weken geleden nog twee partijen over waren.

De familie en het moederbedrijf wilden Blokker oorspronkelijk aan een externe partij verkopen, maar dat is niet gelukt: geen van de voorstellen voldeden aan hun eisen. Hierop kwam een overname door de eigen ceo in beeld, Michiel Witteveen. Hij komt uit een bekende retailfamilie, bekend van modewinkels Witteveen en Claudia Sträter.

Als nieuwe eigenaar neemt Witteveen 100% van de aandelen van de familie over. Daarmee kan de familie het hoofdstuk Blokker na 122 jaar volledig afsluiten. ‘Het bedrijf blijft voor altijd in ons hart’, schreven de Blokkers maandag in een persbericht. ‘Vanzelfsprekend blijven we Blokker in de toekomst met heel veel belangstelling volgen.’

Toch moet de verkoop ook een opluchting zijn: in 2017 leed het moederbedrijf €344 mln verlies, het grootste uit zijn geschiedenis. De holding schrijft sinds 2014 rode cijfers.