Geen voltreffers, maar schoten ACM jagen Rotterdamse haven veel schrik aan

Geen voltreffers, maar schoten ACM jagen Rotterdamse haven veel schrik aan

nov 12, 2018 Nieuwsfeed by vincent

 
Sinds drie jaar is de Rotterdamse haven een speerpunt voor onderzoek van de Autoriteit Consument en Markt (ACM), maar de recente schoten van de mededingingsautoriteit hebben geen echte voltreffers opgeleverd. Toch hebben de uitgevoerde onderzoeken een afschrikwekkende uitwerking: mededinging staat op de kaart bij bedrijven in de haven.

Afgezet tegen de inspanningen van de ACM vallen de resultaten van de onderzoeken tegen. Het begon in oktober 2015 zo onheilspellend met een uitspraak van Chris Fonteijn, toenmalig voorzitter van de ACM. ‘Gelet op de signalen die we hebben, zullen we onze aandacht hier (de Rotterdamse haven, red) verder uitbreiden’, aldus de aankondiging. Een risicogebied vanwege de nauwe verwevenheid van goederenstromen en bedrijven.

Een van de Rotterdamse terminals van ECT. Naar dit bedrijf deed de ACM onderzoek, maar constateerde geen overtreding van de mededingingsregels.Foto: Ries van Wendel de Joode/HH
Zenuwen
Die woorden waren niet uit de lucht gegrepen, want de mededingingsautoriteit was op dat moment al bezig met een aantal onderzoeken. De havenslepers en ECT, de grootste containerterminal in de haven, hadden in 2014 al bezoek gehad van de ACM. En ook de koel-en vrieshuizensector lagen reeds onder de loep.

Fonteijns uitspraken bezorgden bestuurders in de haven flinke zenuwen. ‘Telkens hoor ik van bedrijven, ‘’kunnen we wel praten?’’’, zei voorzitter Steven Lak van ondernemersvereniging Deltalinqs destijds.

De nervositeit werd aangewakkerd door vervolgacties van de ACM: een speciale website over mededinging in de haven, een onderzoek naar de mededingingskennis en een speciale karteltest (die anoniem kon worden afgelegd).

Kartelinspecteurs
Daar kwam nog eens bij dat kartelinspecteurs 6500 LinkedIn-profielen bezochten van mensen die in de haven en de daaraan gelinkte transportsector werken. Zij lieten een link achter naar de campagnesite van de ACM, waar eventuele misstanden en verdenkingen ook gemeld konden worden.

De ACM liet er dus geen gras over groeien en voorzitter Fonteijn en zijn mededingingsdirecteur, Michiel Denkers, hadden er hun handen vol aan om hun handelen toe lichten. Zij togen naar Rotterdam om tekst en uitleg te geven.

Het verlossende antwoord op de meest prangende vraag van ondernemers – ‘wat mag wel en wat niet in samenwerking? – bleef daarbij uit. Daarop wilde de ACM zich niet laten vastleggen, waardoor er onduidelijkheid en irritatie bleef bestaan.

‘Op het randje’
Maar wat hebben de harde opsporingsonderzoeken opgeleverd? Na vier jaar onderzoek werden bij ECT wel risico’s voor een goede marktwerking geconstateerd, maar geen overtredingen. Het onderzoek naar de havenslepers in Rotterdam werd stopgezet. En de bunkeraars, de bedrijven die schepen van brandstof voorzien, hadden volgens de ACM geen kartelafspraken gemaakt.

‘De focus van de ACM is niet zonder reden op de haven gericht’
• Advocaat Melis van der Wulp
 

Zeperds dus? Heeft de ACM in 2015 een te grote broek aangetrokken? Zo ver wil advocaat Melis van der Wulp van Libertas Advocaten uit Rotterdam niet gaan. ‘De focus van de ACM is niet zonder reden op de haven gericht’, zegt hij.

Van der Wulp verwijst naar de zaak tegen de bunkeraars. ‘Er zijn geen boetes opgelegd, maar de ACM constateerde wel dat er een aanzet tot kartelvorming is geweest, maar dat bedrijven er uiteindelijk niet toe zijn overgegaan.’ Zelf zei de ACM dat de bunkeraars ‘op het randje’ hadden gehandeld.

In de kartelaffaire rond de koel- en vrieshuizen werd door de ACM in maart 2016 wel een stevige boete van ruim €12 mln opgelegd. Die boete werd in april dit jaar door een rechter echter teruggedraaid. Daarmee is de kous nog niet af: de ACM en de betrokken bedrijven zijn beide in beroep gegaan.

Schrik zit er in
Ondanks het gebrek aan echte voltreffers zit de schrik er toch goed in bij de bedrijven in de haven. In de relatief kleine wereld van de haven horen ondernemers hoe belastend onderzoeken van de ACM kunnen zijn voor bedrijven.

‘Juridisch zijn de onderzoeken misschien geen succes’, zegt Bas Janssen, directeur van Deltalinqs. ‘Maar het bewustzijn bij bedrijven over mededingingsregels is zeker toegenomen.’

Dat er vrees is voor de ACM, blijkt ook uit de inzet van advocaten bij overlegrondes binnen sectoren. Zo zit er een mededingingsadvocaat bij gesprekken tussen Havenbedrijf Rotterdam, terminalbedrijven en de binnenvaart over terugdringing van wachttijden.

Nog niet afgelopen
Na drie jaar zijn haven en ACM nog niet van elkaar af. Zo lopen er volgens Denkers nog steeds onderzoeken. ‘Dit en volgend jaar is de haven nog speerpunt.’ Hij vindt het daarom te vroeg om de inspanningen van de ACM in de haven te evalueren.

Tegelijk moeten haven en ACM door één deur zien te komen. Want er moet worden samengewerkt om de bewustwording over mededingingsregels structureel op een hoger plan te krijgen. En er moet volgens Janssen een dialoog komen over wat wel en niet mag. ‘We zijn ”on speaking terms”’, zegt Janssen. ‘Maar het is om elkaar nog beter te leren begrijpen.’