EU zit op snelgroeiende berg met geld

EU zit op snelgroeiende berg met geld

okt 4, 2018 Nieuwsfeed by vincent

EU zit op snelgroeiende berg met geld

Het lukt de landen van de Europese Unie maar niet om alle toegezegde gelden uit Brussel op te maken. Vorig jaar liepen de niet-benutte EU-uitgaven op naar een recordbedrag van €267,3 mrd. Dit bedrag komt overeen met bijna twee Europese jaarbegrotingen. De Europese Rekenkamer maakt zich daar steeds meer zorgen over.

‘Het signaal van ons is: kijk daar nou eens naar’, zegt het Nederlandse lid Alex Brenninkmeijer in een toelichting op het jaarverslag dat zijn Rekenkamer vandaag heeft gepubliceerd. Hij wijst erop dat vooral lidstaten uit het voormalige Oostblok er maar niet in slagen om Brussels geld te ‘absorberen’ met goedgekeurde projecten. Dit geldt met name voor fondsen waarmee zij hun economische achterstand op rijkere EU-landen kunnen verkleinen.

Discussie over nieuwe begroting

Juist over deze zogenoemde cohesiefondsen is veel discussie tussen de lidstaten. Nederland behoort tot een kleinere groep landen die vindt dat er op deze EU-steun bij de nieuwe Europese meerjarenbegroting fors gekort kan worden. Zij krijgen met de waarschuwing van de Rekenkamer nieuwe munitie om dit pleidooi kracht bij te zetten.

De grootste ontvanger van cohesiegelden, Polen, had eind 2017 meer dan €33 mrd aan EU-uitgaven openstaan, gelden die zijn toegezegd in het kader van de meerjarenbegroting over de periode 2014-2020. Dit komt overeen met 17% van zijn overheidsuitgaven in 2017. Bulgarije, Kroatië, Letland en Litouwen hadden zelfs meer dan 20% van hun overheidsuitgaven tegoed.

Ook een brexitprobleem

Het probleem is niet nieuw. Tijdens de onderhandelingen over de financiële afwikkeling van de brexit tekenden de Britten bezwaar aan tegen de bijdrage die zij nog zouden moeten leveren aan openstaande EU-uitgaven. ‘Reste à liquider’ of in Brussels jargon ‘de RAL’ kregen daardoor kortstondig aandacht in de media.

Toen was ook duidelijk dat deze berg met EU-geld, waar uiteindelijk de lidstaten voor moeten opdraaien omdat Brussel geen schatkist heeft, alleen maar dreigde te groeien. Vorig jaar ging de EU bijvoorbeeld €158,7 mrd aan verplichtingen aan, terwijl de betalingen maar €124,7 mrd bedroegen. Het bedrag aan openstaande EU-uitgaven groeide daardoor in een jaar tijd met €34 mrd.

‘Het lijkt veel op geld zoekt project’, zegt Brenninkmeijer over de ‘prop’ die in de EU-uitgaven zit. ‘Ons standpunt is: hou op met dat systeem.’ De uiterste consequentie is volgens hem dat ‘je zou moeten tornen aan cohesiefondsen’. Maar hij beseft dat dit politiek zeer gevoelig ligt, omdat dan vooral lidstaten in Oost-Europa worden geraakt.

Nederland maakt het op

Nederland heeft amper problemen om toegezegde EU-gelden op te maken. Alleen Luxemburg doet het op dit vlak beter. ‘In Nederland absorberen we bijna alles. Maar daar houden zich dan ook vier managementautoriteiten mee bezig.’ Een ander probleem is volgens Brenninkmeijer dat de lidstaten uit het voormalige Oostblok de helft zelf bij moeten passen bij de EU-steun. ‘De vraag is dan: is hun financiële ruimte voldoende.’

De groeiende post met openstaande uitgaven is een belangrijke dissonant in de jaarrekeningen van de EU. Positief is dat de Europese Rekenkamer minder fouten in EU-transacties ziet. Met 2,4% aan fouten kwam de EU het afgelopen jaar dicht bij de grens van 2% die volgens Brenninkmeijer ‘hoort bij financieel beheer’. Voor het tweede achtereenvolgende jaar geeft de Rekenkamer een zogenoemde verklaring met beperking voor de uitgaven. Dat is nog geen volledig goedkeurend oordeel, maar wel een flinke stap in die richting. In voorgaande jaren werd de EU-begroting steevast afgekeurd.